18 thg 1, 2017

Bàn tiếp về văn hóa cư trú: tình trạng hỗn canh hỗn cư đang bao trùm

Bài đã đưa trên FB của tôi
ngày 16-1-2017

Tôi hay nói về tính tự phát của cuộc sống và đã từng bị chê bai nhiều bởi cái câu buột miệng “bất chợt nghĩ ra rút lại không nổi”. 
Là cái câu: Dân tộc Việt là cả một khối tự phát khổng lồ.
Nhưng bị chê thế nào thì chê, tôi vẫn thấy nó đúng.
Hôm nay tôi muốn thêm một dẫn chứng cho sự thống trị của cái quy luật tự phát ấy bằng cách nhìn vào tình trạng ăn ở của chúng ta từ sau 1945 tới nay.

Đọc tiếp ...

15 thg 1, 2017

Cùng đón tết với ông Nguyễn


 Nguyễn Tuân từng viết nhiều về bản thân dưới một cái tên chung là Nguyễn. Nhân vật này trở đi trở lai  trong văn ông. Lại có cả một tác phẩm mang tên Nguyễn hẳn hoi, cuốn này viết trước 9-1945, và in sau 1945.
 Nó đã  được Xuân Diệu miêu tả là cuốn sách ở đó tác giả tự đặt mình lên bàn thờ mà khấn vái, ngụ ý là nó quá lạc lõng so với tinh thần cách mạng. 
Nhưng hơn nửa thế kỷ nay, các bài thơ hừng hực khí  thế của Xuân Diệu thì chả ai đọc nữa,  nếu nhớ tới Xuân Diệu trước tiên người ta nhớ tới Thơ thơ

Nguyễn Tuân cũng vậy, các sáng tác của ông có liên quan tới nhân vật Nguyễn cũng vậy. Để chứng minh chỉ  cần nhớ rằng ở ta có biết bao nhà văn họ Nguyễn, song trong cả câu chuyện hàng ngày lẫn trên mặt giấy, nói đến Nguyễn là người ta biết ngay đến ai rồi. Nguyễn Tuân không chỉ là những cuốn sách, Nguyễn Tuân là cả một cách sống. Và cách sống đó  bộc lộ qua những ngày tết lại hai lần độc đáo.

Đọc tiếp ...

Di cư nội địa nhìn từ góc độ văn hóa văn hóa

 Khi nói về văn hóa cư trú, ở ta thường chỉ tới đề cập tới việc xây dựng nhà cửa và khoa kiến trúc. Trong khi đó cách  chọn địa điểm cư trú và cách cư trú của cộng đồng trong một "thời gian lớn" và trên những khung cảnh lớn, cái đó lại cần quan tâm hơn: đó là những động thái văn hóa ở tầm vĩ mô. Với tư cách một người nghiên cứu nghiệp dư, một cách tự phát, tôi một số quan sát có liên quan tới bộ phận văn hóa nói trên, xin trao đổi cùng các bạn.

Đọc tiếp ...

11 thg 1, 2017

Sự thay đổi của xuân và Tết trong thơ Nguyễn Bính


Số lượng và chất lượng
Do hoàn cảnh phải làm thơ để kiếm sống, Nguyễn Bính thuộc loại viết nhiều về xuân nhất.
Thử ghi lại tên một số bài thơ mà Nguyễn Bính đã viết, trong đó có nói đến xuân là tết.
Lỡ bước sang nang: Mưa xuân
Tâm hồn tôi: Xuân về
Một nghìn cửa số: Thơ xuân, Mùa xuân xanh
Mười hai bến nước: Xuân tha hương
Mây tần: Tết của mẹ tôi
Đây nữa, các bài thơ lẻ mới đăng báo mà chưa in vào tập nào: Vườn xuân, Xuân thương nhớ, Tết biên thuỳ.
Tiếp đó, nếu dừng lại kỹ hơn ở các bài thơ khác không thật trực tiếp song vẫn nói đến cùng một đề tài (như Cô lái đò, Quán trọ, Khăn hồng, Vài nét rừng) thì người ta phải công nhận với nhau rằng Nguyễn Bính, trong số các nhà thơ hiện đại, là một trong những người viết nhiều về xuân và tết hơn ai hết.

Đọc tiếp ...

10 thg 1, 2017

Một bài viết của Võ Phiến liên quan tới Nguyễn Thị Thụy Vũ

Ngày 22/12/2016 trang mạng báo Tuổi trẻ có bài viết của LMQ 
 Ba tiểu thuyết Khung rêu, Nhang tàn thắp khuya, Thú hoang và tập truyện ngắn của nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ vừa ra mắt bạn đọc ấn bản mới.
Nhân dịp này tôi muốn giới thiệu một bài viết ngắn của nhà văn Võ Phiến ký Thu Thủy, in trên Chính luận 11-11-1974.

Đọc tiếp ...

8 thg 1, 2017

Nguyễn Văn Vĩnh nhà nghiên cứu Việt Nam dưới góc độ xã hội học qua một bài viết trên báo L' Annam Nouveau:"Phố cổ Hà Nội"

LỜI DẪN
Trong các bộ lịch sử văn học kể cả trước 1945 và ở Sài Gòn trước 1975, Nguyễn  Văn Vĩnh thường chỉ được giới thiệu như một dịch giả và một nhà báo, người làm Đông dương tạp chí.

Đọc tiếp ...

5 thg 1, 2017

Nhà phê bình công chức và một triết lý sống hợp lý :Nhị Ca


Về một nhà phê bình văn học làm việc ở tạp chí Văn nghệ quân đội, quê gốc Hà Nội , từng học với Xuân Thiêm ở văn nghệ  miền Bắc, Mai Thảo ở văn nghệ miền Nam. Sau ngày 30-4-1975, -- tôi không nhớ rõ tháng 5 hay tháng 6, -- trong không khí ngày vui thống nhất có một chuyến xe đi chơi khắp Sài Gòn Đà Lạt, trên xe có mặt Nguyễn Minh Châu, Mai Thảo, Nhị Ca.

Khi tâm sự về những vui buồn trong việc làm tập Thi nhân Việt Nam 1932-1941, Hoài Thanh không quên thú nhận là mình đến với nghề một cách bất đắc dĩ và thường rất ngại khi nghe ai đó nói mình là nhà phê bình văn học.
Theo tôi hiểu, trường hợp vào nghề như Hoài Thanh không phải là ít. Bởi nói chung nghề này quá mới lại quá khó khăn, đứng ở ngoài cũng đủ ngại nên không ít người thường lảng tránh và cho đến phút cuối cùng không bỏ được mới phải sống với nó. Sau lứa Hoài Thanh, đến cả lứa sau, tình trạng trên vẫn còn là phổ biến, trong số này, có một người từng là thầy dạy nghề của tôi, người đã ảnh hưởng nhiều đến tôi về nghề nghiệp.
Người đó là nhà phê bình Nhị Ca.

Đọc tiếp ...

4 thg 1, 2017

Chủ nghĩa bình quân kéo chúng ta lại

Bài viết dưới đây (mới đưa trên FB của tôi ngày 2-1) chủ yếu đề cập tới một cách hiểu về sự bình đẳng đã tồn tại ở miền Bắc sau 1954, ngày nay đang mở ra trong cả nước và có những diễn biến tinh vi. Sự bình đẳng vốn được coi như một quan niệm hiển nhiên về con người. Nhưng đến thời ta nó lại được giải thích sai lầm, biến thành chỗ dựa để con người sống hành động  tùy tiện vụ lợi dẫn tới tình trạng hỗn loạn.  Cách hiểu về  bình quân thô thiển này đang là  lực cản kéo cả  xã hội chúng ta lại.

Đọc tiếp ...

30 thg 12, 2016

Lập gia đình và nửa tập thơ đầu tiên ( Xuân Quỳnh, phác thảo một tiểu sử, chương V)

Năm 1963, như Đông Mai đã viết trong hồi ký Xuân Quỳnh một nửa cuộc đời tôi, quả là năm có những sự kiện quan trọng đáng nhớ trong cuộc đời Quỳnh: tập thơ đầu tay và đám cưới. Hai sự kiện này xảy ra gần như đồng thời và liên đới chặt chẽ với nhau.

Đọc tiếp ...

28 thg 12, 2016

Cuộc trở thành chính mình của mỗi cá nhân : có hẳn hai giai đoạn ngược nhau


 NĂM BẢY CHỤC NĂM TRƯỚC: CHẲNG AI ĐƯỢC LÀ CHÍNH MÌNH
Trong một lần gặp gỡ đầu 2016, nhà khảo cổ học Nguyễn Thị Hậu có kể với tôi là ở nhiều xí nghiệp do người nước ngoài làm chủ hiện nay, có nhiều thợ mới.
Họ là những người nông dân bỏ làng ra tỉnh để làm ăn. Nhưng cách sống cách suy nghĩ của họ thì hoàn toàn là của những người nông dân đi làm thuê lang bạt.

Đọc tiếp ...

21 thg 12, 2016

Tính cách người cai trị trong lịch sử Việt Nam (phần tiếp)

Trở lại với cái mạch chung của thế kỷ XIV. Trên nét lớn, sau khi đọc các nhà sử học đã dẫn ra ở trên, người ta chỉ có thể đi đến kết luận rằng sau một thời đại anh hùng là một thời kỳ đen tối và  thế kỷ XIV là một thời kì đau đớn trong lịch sử nước ta.Sau khi Nhân Tông bỏ việc đi tu, người kế tục ông là Anh Tông đã nổi tiếng về chơi bời hư hỏng.Các sách sử cũ đều viết và Ngô thì Sĩ cũng viết rằng một lần khi Thượng hoàng Nhân Tông từ Thiên Trường về Kinh sư, mọi người trong ngoài đều không biết; vua uống rượu xương bồ quá say, Thượng hoàng đi xem khắp cung điện suốt hai khắc đồng hồ, chuẩn bị đi ăn cơm, vua vẫn chưa tỉnh.

Đọc tiếp ...

Tính cách người cai trị trong lịch sử Việt Nam

Tại đường link  https://nghiencuulichsu.com/2016/12/19/tinh-cach-nguoi-cai-tri-trong-lich-su-viet-nam/ trang mạng  Nghiên cứu lịch sử vừa cho giới thiệu lại bài viết  Tính cách người cai trị trong lịch sử Việt Nam vốn in trên blog của tôi ngày 16-4-2013.

Bài viết lại được trình bày lại  khiến các ý tưởng chính  được nổi bật và người đọc dễ theo dõi , tôi xin chân thành cảm ơn  và thấy nên giới thiệu lại  dưới đây hy vọng rằng có thể cần thiết cho một số bạn muốn đọc lại.

vietnam xua (17).jpg

Đọc tiếp ...

19 thg 12, 2016

Bước ngoặt từ lớp viết văn Quảng Bá ( Xuân Quỳnh phác thảo một tiểu sử,chương IV)

                         
Giữa núi rừng Việt Bắc, ngay từ 1950, sau khi Hội văn nghệ Việt Nam ra đời và  cho in tạp chí Văn Nghệ , một  lớp học ngắn ngày  được gọi là  trường văn nghệ nhân dân cũng được thành lập.
Trường do nhà văn Nguyên Hồng phụ trách và thu hút về mình một số tài năng văn nghệ còn trẻ so với lúc ấy như: Bàn Tài Đoàn, Cẩm Lai, Nguyễn Kiên...

Đọc tiếp ...

12 thg 12, 2016

Xuân Quỳnh tự thuật


Sau đây là mấy trang photocopy bản tự thuật Xuân Quỳnh viết và lưu lại ở bộ phận tổ chức của Hội nhà văn từ 1982. Sau khi Xuân Quỳnh qua đời, bọn tôi, mấy anh em biên tập viên ở nhà xuất bản  Tác phẩm mới  lúc đó đã  chụp về để  chuẩn bị  làm tập sách về  đời và thơ Xuân Quỳnh.

Đọc tiếp ...

Xuân Quỳnh, phác thảo một tiểu sử (III)

III. Trở thành diễn viên múa và bước đầu làm quen với thơ
Vào khoảng những năm từ 1960 trở về trước, nội thành Hà Nội còn khá chật hẹp, phía Tây Bắc chỉ tính từ đường Kim Mã trở lại, còn từ Cầu Giấy trở vào, đang là một vùng ngoại ô. Ở đấy, đồng ruộng kề ngay sát bên đường nhựa hoặc lấp ló ngay sau những gian nhà tuy ở mặt đường, nhưng chỉ một tầng lúp xúp.

Đọc tiếp ...

10 thg 12, 2016

Xuân Quỳnh, phác thảo một tiểu sử (II)

II.Từ nông thôn lên Hà Nội
Bởi làng La Khê chỉ cách thị xã Hà Đông độ hai cây số, cho nên sau khi học xong sơ học ở trường làng đến khi đi học tiểu học, Quỳnh lại học ngay ở thị xã Hà Đông. Môi trường tiếp xúc chủ yếu của Quỳnh hồi thơ ấu vẫn là vùng ngoại ô ven thị xã.
Tuy nhiên, bên cạnh nền văn hoá tự nhiên của nông thôn thì đời sống thành thị – mà tiêu biểu là Hà Nội -- cũng sớm bắt đầu len vào tuổi thơ của con người nhạy cảm ấy.

Đọc tiếp ...

Xuân Quỳnh, phác thảo một tiểu sử(I)


Dưới đây là một số chương trong cuốn sách tôi đã viết dở từ 1995.
Do chỗ đã viết từ 20 năm trước nên cách viết của tôi có khác với cách viết hôm nay.
Đó cũng là lý do tôi chưa biết hoàn thành cuốn sách ra sao.
Giới thiệu ra đây người viết mong có thêm sự cổ vũ của các bạn.

Đọc tiếp ...

4 thg 12, 2016

Hai bài viết về Hồ Dzếnh



Người lữ hành đơn độc trong nửa thế kỷ văn học

Với tập thơ Quê ngoại, nhất là với tập truyện ngắn Chân trời cũ, Hồ Dzếnh đã tạo ra được một vị trí vững vàng trong đời sống văn học trước 1945. Từ góc độ tâm lí sáng tác mà xét, văn phẩm của ông có vẻ như một minh chứng xác thực cho cái điều thỉnh thoảng các nhà văn vẫn nói: viết văn, ấy là phương tiện duy nhất để con người ta thoát khỏi sự đơn độc.
Theo nghĩa ấy đơn độc chính là nét độc đáo làm nên số phận Hồ Dzếnh 

Đọc tiếp ...

28 thg 9, 2016

Một bài viết của Liễu Trương về Dương Nghiễm Mậu

Vào dịp Dương Nghiễm Mậu qua đời vừa qua, một số bài viết lâu nay chỉ ít người biết về nhà văn đã được in lại, ví dụ bài viết dưới đây của Liễu Trương in lần đầu trên mạng cá nhân của nhà nghiên cứu ngày 1-1-2016 đã được Diễn đàn thế kỷ in lại vào ngày 7-8-2016,

Đọc tiếp ...

24 thg 9, 2016

Cô đơn và nhập cuộc kiểu Dương Nghiễm Mậu

  Một cách sống chừng mực giữa các đồng nghiệp
 Với tư cách một người  cả đời sống trong không khí văn nghệ Hà Nội, tôi hay nhìn sinh hoạt văn nghệ SG trước 1975 giống như là khung cảnh chung của đời sống chính chúng tôi. Ở đó có nhóm nọ nhóm kia, có sếp sòng chỉ huy, có đám đông vừa ù lì vừa nhạy cảm, có những người cùng ý chí, cùng hướng tìm tòi sáng tạo, tất cả quen biết nhau và làm việc trong sự hiệp đồng với nhau, tuy bên trong cũng đầy những ghen ghét lẫn đố kỵ. Với cái nhìn ấy tôi thường chú ý đến nhóm Sáng Tạo và các cây bút di cư sau 1954, chú ý tới tạp chí  Bách Khoa, các tạp chí Văn, hoặc sau này mấy tờ Khởi Hành, Vấn Đề…

Đọc tiếp ...